Maria Montessori – na przekór wszystkiemu

Pasjonauci

Życie Marii Montessori to historia fascynująca i inspirująca. Jedna z pierwszych kobiet-lekarzy we Włoszech, w czasach, w których wyższe wykształcenie medyczne było dla kobiet praktycznie nieosiągalne. Niedowiarkom młoda Maria odpowiada z prostotą: „Ja wiem, że zostanę lekarzem”. Prześmiewców na korytarzach uczelni zbywała słowami:

„Nadymajcie się, kochani przyjaciele. Im silniej dmuchacie, tym wyżej ja mogę się wznieść!”.

Oto Maria Montessori, kobieta pełna pasji i wytrwałości. Twórczyni myśli pedagogicznej, która wyprzedzała swoją epokę.

Pasjonauci
pinterest.com

 

Maria Montessori przychodzi na świat 31 sierpnia 1870 roku w miejscowości Chiaravalle we Włoszech, w czasach licznych przeobrażeń, dokonujących się na różnych polach w ówczesnej Europie, będących jednocześnie impulsem do znacznych zmian społecznych.  Rodzice małej Marii – Alessandro, pracujący jako urzędnik skarbowy oraz Renilde, od najmłodszych lat starali się wpajać córce wrażliwość na potrzeby innych, wytrwałość i samodyscyplinę.

W domu rodzinnym łączyły się konserwatywne poglądy ojca oraz liberalne podejście matki, co stymulowało małą Marię do odkryć i poszukiwań. W wieku lat 10 przyszła uczona zapadła na ciężką chorobę, sama jednak uspokajała rodzinę, mówiąc:

„Nie martw się mamo, ja nie mogę umrzeć, mam jeszcze tyle do zrobienia!”[1].

Pasjonauci
pinterest.com

Od najmłodszych lat Maria Montessori odznaczała się wytrwałością i pewnością odnośnie swoich wyborów. Drogę swojej edukacji rozpoczęła w sześcioletniej szkole początkowej, w której system nauczania opierał się na autorytecie nauczyciela i na nim się skupiał. Przeważały pamięciowe metody przyswajania wiedzy, a możliwość stawiania pytań przez uczniów w związku z omawianym materiałem i dociekliwość, nie były mile widziane (tradycyjne nauczanie oparte na metodzie Fryderyka Herbarta).

Przez to właśnie młoda Maria uważana była za uczennice mniej zdolną, nosiła w sobie bowiem wypracowaną w domu rodzinnym skłonność do pytania i poddawania w wątpliwość – ciągle poszukując.

Przełamywanie barier

Kończąc szkołę początkową Maria Montessori wybrała kierunek techniczno-przyrodniczy z zamiarem zostania inżynierem, szybko jednak odkryła w sobie powołanie do zostania lekarzem. Aby urzeczywistnić ten zamiar pobierała naukę w latach 1890-1892 na Uniwersytecie Rzymskim, studiując matematykę i nauki przyrodnicze, jej dalszym planem była medycyna.
Było to odważnym zamiarem, zwłaszcza, że w ówczesnych Włoszech dostęp do studiów medycznych był dla kobiet zamknięty. Mimo przeciwności losu, zdobywając odpowiednie zezwolenia – spełniła swoje marzenia, podejmując w 1892 roku studia medyczne, które ukończyła z wyróżnieniem w 1896. Niektóre źródła podają, że była pierwszą kobietą-lekarzem we Włoszech, najprawdopodobniej była jednak czwartym lekarzem płci żeńskiej[2], co nie umniejsza jej dokonania i wytrwałości.

Pasjonauci
ilpost.it

W roku 1896 uzyskawszy dyplom z psychiatrii, podjęła pracę w szpitalu San Giovanni równocześnie prowadząc prywatną praktykę lekarską. Już w wieku 26 lat stawała się znaczącą postacią we Włoszech. Jesienią 1896 roku jako delegatka na Międzynarodowym Kongresie Kobiet w Berlinie walczyła o ich równouprawnienie, szczególnie wyrównanie płac względem pracowników płci męskiej na tych samych stanowiskach. Maria Montessori postulowała konieczność znacznego zaangażowania kobiet w reformę edukacji oraz skupienie się kobiet na walce z analfabetyzmem. Podczas pracy w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, gdzie zbierała materiały do pracy dyplomowej, poruszyła ją sytuacja upośledzonych podopiecznych. Niektóre z dzieci bawiły się kawałkami chleba, co skłoniło Montessori do wyciągnięcia wniosków, że każdy człowiek posiada naturalny pęd do rozwoju, toteż każdy podopieczny powinien być podmiotem działań nie tylko opiekuńczych, ale także wychowawczych.

Te doświadczenia wzbudziły w młodej uczonej większe zainteresowanie pedagogiką specjalną. Zachwycona pracami francuzów Itarda i Sequina, rozwija swoją wiedzę w tej dziedzinie na drodze samodzielnych studiów oraz pracy z dziećmi upośledzonymi, na bazie założeń francuskich lekarzy-pedagogów. W życiu prywatnym przeżywa osobisty dramat, który jeszcze silniej skłania ją do całkowite poświęcenia pracy z dziećmi.

Na przekór doświadczeniom

W czasie pracy poznaje Giuseppe Montesano, w którym się zakochuje i któremu w roku 1898 rodzi syna Mario. Niestety, ze względu na sprzeciw rodziny wobec ich małżeństwa, Maria zmuszona jest oddać dziecko do rodziny zastępczej. Od roku 1898  uczona nieprzerwanie pogłębia swoją wiedzę, uczestnicząc w wykładach z pedagogiki a także studiując dzieła z dziedziny teorii wychowania.

W roku 1901 podejmuje studia z antropologii, psychologii eksperymentalnej, higieny i filozofii na Uniwersytecie Rzymskim. Jednocześnie, jako członkini Narodowej Ligi Nowego Wychowania Dzieci Upośledzonych Umysłowo, przyjmuje propozycję zorganizowania i kierowania Instytutem Medyczno-Pedagogicznym Kształcenia Nauczycieli dla Opieki i Wychowania Dzieci Umysłowo Upośledzonych  oraz Szkołą Ortofreniczną dla 22 podopiecznych. Szybko okazało się, że metody dydaktyczne stosowane przez Montessori, a inspirowane pracami Itarda i Sequina, przynoszą spektakularne rezultaty.

Sama Montessori wspomina:

„Odkąd w latach 1898-1900 poświęciłam się wychowaniu dzieci niepełnosprawnych intelektualnie, intuicyjnie wyczułam, że te metody mogą być użyteczne również w pracy z innymi dziećmi. Opierały się bowiem na bardziej racjonalnych zasadach wychowania niż te, które były stosowane powszechnie na tyle, że nawet niższy poziom intelektualny nie stanowił przeszkody dla rozwoju”.[3]

Był to dla Marii Montessori niezwykle pracowity okres, w czasie którego opracowała podstawy metodyki pisania i czytania, techniki pomiarowe, karty biograficzne oraz materiały pomocowe.

Pasjonauci
montessorinternazionale.it

Rok 1907 był kolejnym przełomem w jej życiu. Montessori zostaje zaproszona przez dyrektora Instytutu Beni Stabili (Nieruchomości) do zorganizowania i kierowania świetlicą dla dzieci z domów ubogich (były to rodziny bezrobotnych, żebraków, prostytutek, byłych więźniów etc., w dzielnicy San Lorenzo). Idei wyremontowania i wykończenia domów dyktowana przeprowadzanymi we Włoszech reformami, wiązała się z zebraniem dzieci mieszkańców dzielnicy w wieku od 3 do 6 lat w „szkole”, która miała znajdować się na parterze każdego domu mieszkalnego. Szkoła została nazwana Casa dei bambini (Domy dziecięce). Opiekę nad dziećmi sprawowała głównie sama uczona, korzystając z pomocy początkowo niewykwalifikowanych nauczycielek, które z biegiem czasu Montessori szkoliła.
Sukcesywnie pierwszy Casa dei Bambini oraz następne szkoły były wyposażane w meble i pomoce według instrukcji samej uczonej. Ogromna zmiana, jaka stosunkowo szybko dokonała się w podopiecznych pod względem koncentracji, pracy na pomocach, zachowaniach  dzieci, sprawiła, że domy dziecięce szybko zyskały rozgłos i uznanie.
Praca z dziećmi w tych specyficznych „szkółkach” nie tylko dały Montessori sposobność do doskonalenia swojej metody i stosowanych materiałów dydaktycznych, ale także umożliwiły dokonanie licznych odkryć – łącznie z przełomowym zjawiskiem polaryzacji uwagi, zwanym także zjawiskiem Montessori. „Jej artykuły na temat Casa dei Bambini trzykrotnie drukowała rzymska ‚Roma’ . Napisała też kilka artykułów omawiających nową metodę nauki pisania.” [4]

Pasjonauci
creoschool.org

Budowanie pokoju

Z chwilą, gdy domy dziecięce zyskały uznanie i popularność, powstawały kolejne szkółki według metody uczonej, nie tylko we Włoszech, ale także za granicami kraju (także np. w Indiach). Od roku 1909 Maria Montessori prowadziła Międzynarodowe Kursy Szkoleniowe dla Nauczycieli, propagując przyjętą metodę pracy. Wyniki pracy uczonej spotykają się z żywym zainteresowaniem
z różnych zakątków świata, gdzie Montessori podróżuje praktycznie aż do śmierci. Ta przychodzi nagle, gdy twórczyni metody wychowania planuje kolejną podróż, tym razem do Ghany, wraz ze swoim synem Mario. Montessori zmarła 6 maja 1952 roku w miejscowości Nordvijk w Holandii, w której mieszkała od roku 1936.

 

Źródła:
[1]
Miksza M., Zrozumieć Montessori. Czyli Maria Montessori o wychowaniu dziecka., Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2014, s. 15.
[2] Surma B., Pedagogika Montessori- podstawy teoretyczne i twórcze inspiracje w praktyce, Palatum, Łódź 2008, s.17.
[3] Montessori M., Odkrycie dziecka, Palatum, Łódź 2014, s. 27.
[4] Kucha R., Maria Montessori – droga do sukcesu, W: WYCHOWANIE W PRZEDSZKOLU Nr 2, 2005, s.21.
Please follow and like us:
Pasjonauci

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *